Meteren – Op donderdag 30 oktober 2025 boorde een passagierstrein zich door een vrachtwagen geladen met peren, die stilstond op een beveiligde overweg ter hoogte van de Voetakkerweg en de Bredestraat in Meteren. Het Automatisch Treinbeïnvloedingssysteem (ATB), dat hoort te reageren op gevaarlijke situaties zoals obstakels op het spoor, functioneerde niet naar behoren. Ook de machinist remde niet op tijd waardoor bij het ongeval vijf mensen gewond raakten. De economische schade loopt inmiddels op tot in de miljoenen, mede doordat het spoor tussen Geldermalsen en Den Bosch nog altijd is gestremd voor zowel passagiers- als goederentreinen. Dit treinongeluk wakkert de discussie over overwegveiligheid en verouderde treinbeïnvloedingssystemen zoals ATB opnieuw aan. De schade is aanzienlijk en de oorzaak ligt – los van wat de wegenverkeerswet zegt – mogelijk bij zowel menselijk alsook technisch falen.
622 woorden – 3 minuten
Europese richtlijnen en moeizame invoering ETCS
Sinds juli 2009 verplicht de Europese Unie het gebruik van het European Train Control System (ETCS) voor alle door de EU gefinancierde projecten die nieuwe of verbeterde signalering omvatten. In Spanje, Zwitserland, Italië, Duitsland, Frankrijk, Zweden en België worden al volop sporen uitgerust met ETCS. Belgie denkt zelfs in 2027 daarmee klaar te zijn. De uitrol van ETCS verloopt in Nederland ontzettend traag; het 100 jaar ATB-systeem, dat meer dan een eeuw geleden in Amerika werd ontwikkeld, is op de Betuweroute en de HSL na nog steeds overal in Nederland in gebruik.
Harmelen
De invoering van ATB werd in Nederland versneld na de treinramp bij Harmelen op 8 januari 1962. Een machinist miste in dichte mist een geel sein, waardoor twee passagierstreinen op elkaar botsten. Daarbij vielen 93 doden en 52 gewonden. Het blijft tot op heden de grootste treinramp in Nederland en de op vier na grootste in Europa.
Risicoanalyse en overwegbeleid
Naast de invoering van ECTS op door Europa betaalde trajecten schrijft Europa volgens ProRail-woordvoerder Mirjam de Witte sinds 2016 voor dat spoorveiligheid moet worden gehandhaafd en waar mogelijk verbeterd. In Nederland betekent dit dat een overweg niet mag worden aangepast tenzij een risicoanalyse aantoont dat de veiligheid verbetert of gelijk blijft. Het is onduidelijk of zo’n analyse is uitgevoerd voor de gelijkvloerse overweg in de bocht tussen Geldermalsen en Den Bosch, waar dagelijks honderden treinen passeren. Op rechte stukken op deze lijn zijn overwegen wél ongelijk gemaakt, wat vragen oproept over de risico analyses van Prorail inzake (on)beveilige overwegen in bochten.
Overwegveiligheid in Cijfers
De Onderzoeksraad voor Veiligheid (OVV) heeft eerder onderzoek gedaan naar het beveiligingsniveau van overwegen. In het rapport ‘Overwegveiligheid, een risicovolle kruising van belangen’ uit 2018 staat dat Nederland 1.857 overwegen op passagierslijnen en 918 op goederenlijnen telt. Private en toeristische lijnen zijn hierin niet meegenomen. Jaarlijks vinden er gemiddeld 34 ongevallen plaats, waarvan 14 met dodelijke afloop of ernstig letsel. Tussen 2000 en 2016 daalde het aantal overwegen op het hoofdspoor met circa 20%, van 3.000 naar 2.400, zie ook onderstaande tabel. Hoeveel (on)beveligde spoorwegovergangen sindsdien op het hoofdspoor zijn vervangen is bij de redactie vooralsnog onbekend.
Zwarte Pieten
Chris van Dam, voormalig CDA politicus en oud rechter bij de Rechtbank Rotterdam zegt als voorzitter van de Onderzoeksraad voor Veiligheid dat het goed is dat ProRail meteen na het incident chauffeurs via de media heeft aangesproken op hun gedrag bij overwegen. ProRail / NS heeft verder in de media aangegeven de enorme schade op de transportonderneming te willen verhalen. Transport Logistiek Nederland (TLN) hebben wij de vraag gesteld of zij ook vinden dat de chauffeur hieraan schuld heeft of dat in hun ogen het zwaar verouderde Automatisch Treinbeinvloeding ATB remsystem heeft gefaald. De perswoordvoerder had daar niet een twee drie antwoord op en beloofde ons vandaag nog met een inhoudelijke reactie op deze bechuldigingen van Prorail te komen.