Twijfels of overname tankopslagbedrijf Evos door Indiase havengigant Adani wel wordt goedgekeurd door de Nederlandse overheid

Den Haag – De Indiase havengigant Gautam Adani’s Adani Ports and Special Economic Zone (APSEZ) heeft overeenstemming bereikt over de overname van tankopslagbedrijf Evos voor 2,56 miljard euro. Daarmee zou de Indiase groep in één klap eigenaar worden van strategische opslagterminals in onder meer Gent, Amsterdam, Rotterdam, Terneuzen, Hamburg, Algeciras en Malta.

954 woorden – 5 minuten

Toch is het allerminst zeker dat de overname zonder meer doorgang krijgt. In Nederland zal de transactie naar verwachting kritisch worden beoordeeld onder de Wet veiligheidstoets investeringen, fusies en overnames (Wet Vifo), die moet voorkomen dat vitale infrastructuur in handen komt van partijen die een risico kunnen vormen voor de nationale veiligheid. De huidige eigenaar is het Japanse Mitsubishi. Volgens ingewijden kochten zij in 2011 het overgrote deel van de terminals voor zo’n half miljard euro.

Vooral de positie van Evos binnen de brandstofketen maakt de deal gevoelig. De terminals Amsterdam, Rotterdam, Terneuzen, Gent en Hamburg zijn verbonden met het Central Europe Pipeline System (CEPS), het strategische NAVO-brandstofnetwerk waar ook Chemelot, Schiphol, Brussel Airport, Antwerpen en het Ruhrgebied mee verbonden is. Daarmee raakt de overname niet alleen commerciële belangen, maar ook kwesties rond energiezekerheid en defensie.

Nu heeft het Ministerie van Economische Zaken de bevoegdheid om investeringen in vitale infrastructuur diepgaand te onderzoeken. Daarbij wordt gekeken naar eigendomsstructuren, buitenlandse invloed, integriteit van bestuurders en mogelijke risico’s voor de continuïteit van essentiële diensten. Alhoewel EVOS sinds 2011 al in buitenlands (lees Japanse) handen is, zijn er nu wel zorgen over Adani. Weliswaar is het een van de grootste haven- en infrastructuurgroepen ter wereld, maar de onderneming en haar oprichter liggen internationaal geregeld onder een vergrootglas. In de Verenigde Staten lopen onderzoeken en procedures rond vermeende fraude- en omkopingskwesties, terwijl het concern eerder werd beschuldigd van beursmanipulatie door investeringsonderzoeker Hindenburg Research. Hoewel Adani veel aantijgingen heeft betwist, zullen toezichthouders dergelijke dossiers waarschijnlijk niet negeren bij hun beoordeling.

Daarnaast speelt de omvang van Evos een belangrijke rol. Het bedrijf beschikt over acht terminals in vijf Europese landen en circa 6,3 miljoen kubieke meter opslagcapaciteit. Daarmee vormt Evos een belangrijke schakel in de Europese energie- en brandstofvoorziening. Een buitenlandse overname van een dergelijke infrastructuur zal daardoor diepgaander worden onderzocht dan een reguliere commerciële transactie.

Binnen overheidskringen groeit bovendien de aandacht voor economische weerbaarheid en strategische autonomie. Sinds geopolitieke spanningen en de energiecrisis kijken Europese lidstaten aanzienlijk scherper naar overnames van vitale infrastructuur door buitenlandse partijen. Dat betekent niet dat de overname onmogelijk is, maar wel dat goedkeuring allesbehalve een formaliteit lijkt.

Naast de Nederlandse Vifo-toets moeten ook mededingingsautoriteiten en toezichthouders in andere landen zich nog over de miljardendeal buigen. Gezien de strategische betekenis van de terminals, de internationale activiteiten van Adani en de eerdere controverse rond het concern, is de kans groot dat de overname aan een uitzonderlijk grondig onderzoek wordt onderworpen voordat een definitief oordeel wordt geveld.

Vooral de combinatie van vitale energie-infrastructuur, NAVO-gerelateerde brandstofverbindingen en de omstreden reputatie van de koper maakt dat de deal mogelijk één van de zwaarst getoetste overnames in de Nederlandse tankopslagsector van de afgelopen jaren wordt.

Amsterdam East, 1.700.000 cbm – 91 tanks – 9 ligplaatsen – 13,7 meter
In Amsterdam Evos slaat sinds 1975 products stored gasoline, (bio) diesel, jet fuel, (bio) methanol, (bio) ethanol, SAF op in 91 tanks met een totaal opslag capaciteit van 1.700.000 cbm die vanuit deze tanks van en naar zeeschepen, rivierschepen en pijpleidingen getransporteerd kan worden.

Amsterdam West, 1.200.000 cbm – 41 tanks – 9 ligplaatsen – 13,7 meter
In Amsterdam Evos slaat sinds 2011 products stored gasoline en diesel op in 41 tanks met een totale opslagcapaciteit van 1.200.000 cbm die vanuit deze tanks van en naar zeeschepen en rivierschepen getransporteerd kunnen worden.

Gent, 988.000 cbm – 77 tanks – 6 ligplaatsen – 12,5 meter
In Gent Evos slaat sinds 1969 SAF, naphtha, jet fuel, gasoline, biodiesel, (bio) ethanol, (bio) methanol, specialty chemicals en vegetable oils op in 77 tanks met een totale opslag capaciteit van 988.000 cbm die vanuit deze tanks van en naar zeeschepen, rivierschepen, vrachtwagens, goederentreinen en pijpleidingen getransporteerd kunnen worden.

Hamburg, 683.000 cbm – 150 tanks – 9 ligplaatsen – 12,5 meter
In Hamburg Evos slaat sinds 1953 products stored base oils, FAME, hydrotreated vegetable oil, marine gasoil, marine fuel oil, fuel oil components, chemicals, lubricants & waxes en acids op in 150 tanks met een totaal opslag capaciteit van 683.000 cbm die vanuit deze tanks van en naar zeeschepen, rivierschepen, vrachtwagens, goederentreinen en pijpleidingen getransporteerd kunnen worden.

Terneuzen, 537.000 cbm – 42 tanks – 3 ligplaatsen – 15 meter
In Terneuzen Evos slaat sinds 1992 (bio) naphtha, pyrolysis oil, chemical feedstocks, aromatics, speciality chemicals, gasoline op in 42 tanks met een totale opslag capaciteit van 537.000 cbm die vanuit deze tanks van en naar zeeschepen, rivierschepen, vrachtwagens, goederentreinen en pijpleidingen getransporteerd kunnen worden.

Malta 560.000 cbm – 25 tanks -1 ligplaats – 16 meter
In Algeciras Evos slaat sinds 2013 marine fuel oil, fuel oil components, diesel, MTBE, gasoline en jet fuel op in 25 tanks met een totale opslag capaciteit van 560.000 cbm die vanuit deze tanks van en naar zeeschepen en rivierschepen getransporteerd kunnen worden.

Algeciras 403.000 cbm – 22 tanks – 2 ligplaatsen – 19,5 meter
In Algeciras Evos slaat sinds 2013 marine fuel oil, marine diesel, marine gasoil, (bio) methanol en biodiesel op in 22 tanks met een totale opslag capaciteit van 403.000 cbm die vanuit deze tanks van en naar zeeschepen en rivierschepen getransporteerd kunnen worden.

Rotterdam, 257.000 cbm – 21 tanks – 10 ligplaatsen¹⁾ – 14,6 meter
In Rotterdam Evos slaat sinds 1992 (bio) ethanol, (bio) methanol en e-methanol op in 21 tanks met een totale opslag capaciteit van 257.000 cbm die vanuit deze tanks van en naar zeeschepen en rivierschepen, vrachtwagens, goederentreinen en pijpleidingen getransporteerd kunnen worden.