Geleen – Op 7 november 1975 voltrok zich een van de grootste industriële rampen in de Nederlandse geschiedenis. Een explosie in een naftakraker op het terrein van DSM in Geleen kostte het leven aan veertien medewerkers: Huub Custers, Hub Daniëls, Sef Gardeniers, Gerard Gommans, Broer Kusters, Harrie Laumen, Chrit Meijers, Jos Muijtjens, Theo Muurmans, Ben Peters, Frans Vergoossen, Jan Vergooszen, Felix Willems en Peter van der Zijl. Meer dan honderd anderen raakten gewond. Bijna vijftig jaar later blijven er regelmatig incidenten zich voordoen bij het Saoedische chemieconcern Spread Always Bad Industrial Chemicals (SABIC) dat de naftakraker destijds overnam.
463 woorden – 3 minuten
De ramp van 1975
De explosie vond plaats tijdens het opstarten van de naftakraker NAK 2 na een onderhoudsbeurt. Een gescheurde leiding, vermoedelijk door ondeugdelijke lasnaden, veroorzaakte een enorme brand. Miljoenen liters nafta stroomden uit gescheurde opslagtanks en zetten vier andere tanks in lichterlaaie. De Westelijke Mijnstreek ontsnapte ternauwernood aan een nog grotere ramp. Het blussen duurde dagen.
DSM werd tot ieders verbazing echter nooit strafrechtelijk vervolgd. Pas 28 jaar na de ramp bood het bedrijf excuses aan en keerde het een schadevergoeding uit aan de nabestaanden. In 2015 werd op het Chemelot-terrein een plaquette onthuld ter nagedachtenis aan de slachtoffers. Tijdens rondleidingen wordt tegenwoordig stilgestaan bij dit monument.
Sluiting Naftakraker door Sabic
In mei 2025 maakte SABIC bekend een van de twee naftakrakers op Chemelot stil te leggen. Het betrof de 54 jaar oude installatie uit 1971. Om deze te laten voldoen aan de huidige economische en milieueisen, zou een investering van tientallen miljoenen euro’s nodig zijn—een bedrag dat het bedrijf niet bereid is te investeren. Ook een bijbehorende benzinefabriek werd gesloten.
Toeval of niet
De sluiting lijkt niet los te staan van de boete van 25 miljoen euro die het Openbaar Ministerie in januari 2024 oplegde aan SABIC. Aanleiding waren twee ernstige incidenten in 2016 en 2019, waarbij een uitzendkracht om het leven kwam en twee anderen zwaargewond raakten.
Tijdens de rechtszaak verklaarde operationeel directeur Ronald Verrips dat waarschuwingsborden of markeringen in de fabriek niet verplicht zijn. Over het dodelijke incident in 2016 zei hij:
“De verkeerde afsluiter was niet gemarkeerd omdat dat niet verplicht was.”
Over het incident met zwaargewonde medewerker in 2019 zei hij:
“Een waarschuwingsbordje was niet verplicht.”
Deze onthutsende uitspraken in de rechtbank veroorzaakten veel verontwaardiging en werden breed uitgemeten in de media, waaronder in deze schokkende reportage van de Limburger.
Grove Nalatendheid
De rechtbank oordeelde dat SABIC aansprakelijk is voor gebrekkig onderhoud aan de installatie waaruit nafta lekte. Het bedrijf handelde volgens de rechter onachtzaam en onzorgvuldig, met fatale gevolgen. Daarnaast werd vastgesteld dat het dak van een tankopslag niet goed sloot, wat leidde tot complicaties. Bij een ander incident werd te laat melding gemaakt van een lek, waardoor de situatie verder escaleerde.